BIP
Historia Świętoszowa

PIERWSZE INFORMACJE
_______________________________________

 

W czasach piastowskich Świętoszów znajdował się w granicach Księstwa Żagańskiego.

 

W latach 1472 - 1549 ziemie te należały do książąt saskich. Po 1549 przejęli je austriaccy Habsburgowie. Od 1740 do 1918 r. we władaniu pruskich Hohenzollernów. Następnie Republika Weimarska, później III Rzesza Niemiecka. Niemiecka nazwa miejscowości NEUHAMMER.

 

W 1898 r. w pobliżu Świętoszowa utworzono duży poligon wojskowy. Dziś jest to największy w Polsce Ośrodek Szkolenia Poligonowego Żagań - Świętoszów zajmujący obszar ponad 37.000 hektarów.

 

 

 

 

OKRES MIĘDZYWOJENNY
_______________________________________

 

W czerwcu 1925 roku Świętoszów liczył 920 mieszkańców. W kolejnych latach liczba ta wzrosła do 1433 osób w 1939 r. W latach trzydziestych wieś Świętoszów dzieliła się na dwie części zwane Górną Wsią i Dolną Wsią. Bardziej okazale prezentowała się Górna Wieś, która posiadała duże domy w większości wybudowane w latach I wojny światowej.

 

Świętoszów przed wojną wyglądał jak małe miasteczko. Posiadał sporą ilość sklepów, restauracji i zakładów rzemieślniczych oraz fabrykę papieru, pralnię, browar i posiadał stację kolejową. W 1938 roku wybudowano remizę strażacką wyposażoną w nowoczesny sprzęt gaśniczy. We wsi znajdowały się także ośrodki opieki medycznej.

 

 

 

 

II WOJNA ŚWIATOWA
_______________________________________

 

W czasie II wojny światowej na terenach przyległych do Świętoszowa, Werhmacht zlokalizował zespół obozów jenieckich. Wśród nich był obóz dla Rosjan, jeden z większych na Dolnym Śląsku. Od lipca 1941r. liczebność Rosjan w Stalagu VIII E wynosiła: 14 916 w grudniu 1941r.; 12 248 w styczniu 1942r.; 8 264 w maju 1942r.; 7 676 w czerwcu 1942r.

 

W październiku 1942 Stalag VIII E w Świętoszowie został podporządkowany organizacyjnie Stalagowi VIII C w Żaganiu. Przez cały okres istnienia Stalag VIII E w Świętoszowie był nie tylko przymusowym obozem pracy ale również ze względu na stałe transporty Rosjan do Oświęcimia był również obozem zagłady. Dziennie w Stalagu VIII E umierało od 80 do 250 jeńców. W lutym 1945 r. wojska radzieckie zajęły obóz w Świętoszowie.

 

 

 

 

OKRES POWOJENNY
_______________________________________

 

Po zakończeniu wojny Świętoszów zajęli Rosjanie. Zachowując dawny wojskowy charakter Świętoszów stał się miejscem stacjonowania 20 Zwienogrodzkiej Dywizji Pancernej. Sama miejscowość została całkowicie wyłączona spod polskiej administracji i było to miejsce tajne i niedostępne dla Polaków.

 

W latach 1945 - 1954 w obozie niemieckim w Świętoszowie Rosjanie utworzyli specjalne więzienie NKWD o zaostrzonym rygorze.

 

Świętoszów pozostawał przez prawie pół wieku w rękach armii sowieckiej i był wraz z zapleczem poligonowym jednym z największych garnizonów zajmowanych przez wojska radzieckie.

 

W latach 1945 - 1992 następowała ciągła rozbudowa Świętoszowa.

 

W części cywilno-wojskowej mieszkało tu około 12 tys. mieszkańców, głównie żołnierzy oraz rodzin wojskowych. W 1992r. jako rezultat przemian i podpisania traktatu regulującego wycofanie wojsk rosyjskich z Polski, 5 maja 1992r. strona polska rozpoczęła przejmowanie pierwszego kompleksu obiektów koszarowych.

 

18 maja 1992r. na placu garnizonowym w obecności dowódcy Północnej Grupy Wojsk b. ZSRR oraz Dowódcy ŚOW miał miejsce akt przejęcia całego garnizonu. Po 47 latach Świętoszów powrócił na mapy, a pododdziały 29 Pułku Zmechanizowanego oficjalnie przejęły obiekty koszarowe.

 

W dniu 20 lipca 1992 r. ostatni żołnierze rosyjscy opuścili Świętoszów.

 

Uroczyste przekazanie Świętoszowa. W uroczystości udział wzięli m.in. dowódca Północnej Grupy Wojsk Armii Rdzieckiej gen. płk Wiktor Dubynin oraz dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego gen. dywizji Tadeusz Wilecki.

 

Ostatnia defilada wojsk radzieckich w Świętoszowie – 1992.

 


Uroczyste przekazanie Świętoszowa.
W uroczystości udział wzięli m.in.
dowódca Północnej Grupy Wojsk
Armii Rdzieckiej gen. płk Wiktor Dubynin
oraz dowódca Śląskiego Okręgu
Wojskowego gen. dywizji Tadeusz Wilecki.

Ostatnia defilada wojsk radzieckich
w Świętoszowie - 1992

      

 

 

POLIGON WOJSKOWY
_______________________________________

 

W 1898 r. piastująca w państwie pruskim wysokie stanowiska wojskowe i państwowe rodzina Dohnów wydzieliła ze swoich dóbr znaczny obszar leśny i nieużytków z przeznaczeniem na poligon wojskowy. Od tego czasu Świętoszów, jak i tereny do niego przyległe, stały się terenami ściśle wojskowymi.

 

W 1900 r. zostały wybudowane pierwsze baraki do zakwaterowania szkolonych na poligonie żołnierzy. W 1905r. poligon posiadał powierzchnię 5 tys. hektarów.

 

Od początku istnienia poligon przeznaczony był do szkolenia pododdziałów piechoty, artylerii, strzelców i saperów.

 

Rozbudowa poligonu nastąpiła w latach 30-tych.

 

W 1934r. w Świętoszowie stacjonowało ok. 2400 żołnierzy, w 1936 r. - 8600, a sam garnizon mógł pomieścić nawet 10 tys. żołnierzy.

 

W latach 40-tych poligon świętoszowski był jednym z największych poligonów w Niemczech. Na terenie poligonu Świętoszów Pstrąże szkoliło się około 60 do 70 tys. żołnierzy oraz powstawały oddziały i pododdziały Werhmachtu, Waffen SS, Luftwaffe oraz Abwehry.

 

Po II wojnie światowej teren poligonu wykorzystywany był przez stacjonującą w Świętoszowie 20 Zwienogrodzką Dywizję Pancerną. Dopiero po powstaniu Układu Warszawskiego oddziały i pododdziały WP mogły szkolić się na obiektach poligonu podczas wspólnych ćwiczeń wojskowych.

 

W 1992r. po opuszczeniu Świętoszowa przez wojska rosyjskie, poligon został włączony do Ośrodka Szkolenia Poligonowego Wojsk Lądowych Żagań, co przyczyniło się do powstania jednego z największych kompleksów szkolenia poligonowego w Polsce.

 

Obecnie teren poligonu jest intensywnie wykorzystywany podczas szkolenia zarówno oddziałów i pododdziałów WP jak również innych państw NATO.

 

 

 

Ministerstwo Obrony Narodowej
Katalog stron wojskowych
Jesteś: 8034118 gościem na naszej stronie